Een uitgebrande trekker is de nachtmerrie van iedere boer en loonwerker. Er zijn manieren om de kans op brand aanzienlijk te verkleinen. Lees de 5 tips om risico op trekkerbrand te verkleinen onderaan dit artikel. Foto: Herbert Wiggerman
Elke agrariër en loonwerker weet het: een trekker die in brand vliegt, is een drama. Niet alleen vanwege de materiële schade, maar vooral omdat het sneller gebeurt dan je denkt. Maar er is een aantal manieren waarop je het risico op brand kunt verminderen. TREKKER doet onderzoek.
In Nederland bestaan geen uitgebreide landelijke statistieken die specifiek trekkerbranden in kaart brengen. Ook jaartotalen van voertuigbranden zijn niet volledig openbaar beschikbaar. Bovendien gaat het bij branden op het erf of in het veld vaak niet alleen om trekkers, maar juist om trekker-werktuigcombinaties.
Trekker gemiddeld 33 jaar oud
Nederland beschikt over een omvangrijk machinepark. Op 1 januari 2025 stonden ongeveer 303.000 trekkers op kenteken, met een gemiddelde leeftijd van 33 jaar. Meer dan de helft daarvan is ouder dan 30 jaar. Dat betekent dat veel machines lang in gebruik zijn. Slijtage ligt dan op de loer, vooral van elektrische systemen. Verouderde bedrading, slechte stekkers en kwetsbare kabels vergroten het risico op kortsluiting – en daarmee brand – aanzienlijk.
Naast trekkers telt Nederland circa 122.000 zelfrijders, zoals maaidorsers, hakselaars en bietenrooiers. Deze machines zijn gemiddeld jonger dan de trekkers. De gemiddelde leeftijd ligt rond 14 jaar. Getrokken werktuigen, zoals kippers, hebben volgens het CBS een gemiddelde leeftijd van ongeveer 25 jaar. Ook hier geldt: hoe ouder het materieel, hoe groter de kans op slijtage en verborgen gebreken.
Lees verder onder de foto’s; bekijk de 5 tips onderaan dit artikel
Een compleet uitgebrande trekker, volledig onherkenbaar. Ook van de motorruimte is weinig meer over. Foto: Herbert Wiggerman
Brandgevoelige combinaties
Niet alleen de trekker vormt een risico. Juist de combinatie met een werktuig is een zwakke schakel. Een bekend voorbeeld is de trekker met balenpers. Werken in stro en hooi brengt veel stof en droog materiaal met zich mee. Als een kruiskoppeling van de aftakas defect raakt en begint te vonken, kan dat al voldoende zijn om een brand te veroorzaken. Daarom blijft het advies simpel maar effectief: blaas machines regelmatig schoon, vooral tijdens drukke oogstperiodes.
In berichten over trekkerbranden zie je veelal de merken Massey Ferguson, Fendt, John Deere en New Holland terug. Dat komt vooral doordat deze merken veel voorkomen in Nederland. Betrouwbare data die aantonen dat één merk significant vaker in brand vliegt dan een ander ontbreken, zoals eerder gesteld.
Case IH en New Holland hadden recent te maken met brandincidenten waarbij vervuiling rond de uitlaat een belangrijke rol speelde. Opgehoopt vuil en organisch materiaal in dat gebied kan ontbranden. John Deere kampte bij de introductie van de 6000-serie met elektrische problemen rond de startmotor, en ook Massey Ferguson-trekkers in combinatie met een maaiarm raken soms betrokken bij branden. Elke fabrikant kent zo zijn eigen kwetsbaarheden. Het aanwijzen van één ‘brandgevaarlijk’ merk doet daarom geen recht aan de praktijk.
Het uitblazen van een luchtfilter moet elke dag gedaan worden in de zomer. Hiermee blijft de motor zijn koeling houden, en is de kans op een oververhitte motor aanzienlijk kleiner. Foto: Mark Pasveer
Stof geeft risico
Warm en droog weer geeft extra stofvorming. Dat stof hoopt zich op rond hete motoronderdelen, turbo’s en uitlaten. In combinatie met vonken of hoge temperaturen ontstaat dan een ideale voedingsbodem voor brand. Langdurig en zwaar gebruik vergroot dat risico verder. Opvallend genoeg zijn het niet alleen oudere machines die in brand vliegen. Moderne machines bevatten veel elektronica, sensoren en bekabeling. De gevolgen van een defect of kortsluiting kunnen vonken zijn die leiden tot een zich razendsnel verspreide brand. Een jonge machine op zich is dus geen garantie voor veiligheid.
Een van de meest voorkomende scenario’s blijft de combinatie met brandbaar materiaal. Machines die stro, hooi of balen verwerken, lopen structureel meer risico. Droge resten kunnen tegen warme oppervlakken blijven liggen, terwijl wrijving extra hitte genereert. De temperatuur in een perskanaal of rondom bewegende delen kan hoog oplopen. Dat maakt dat achtergebleven materiaal kan gaan smeulen.
Resten hooi, stro en/of stof die in een pers achterblijven zijn gevaarlijk. Bij hoge temperaturen is dit materiaal zeer brandgevoelig. Foto: Michel Velderman
Overslaande brand
De financiële schade van een trekkerbrand loopt snel op. Maar de impact reikt verder dan geld alleen. Stilstand van een trekker betekent vaak stilstand van het werk, vooral midden in het seizoen. Dat kan directe gevolgen hebben voor de planning en de opbrengst.
Daarnaast is er een groot risico op gevolgschade. Als een trekker in brand raakt, kan het aangekoppelde werktuig eenvoudig mee in de vlammen opgaan en omgekeerd. Bij balenpersen bestaat bovendien het gevaar dat de brand overslaat naar het land of opgeslagen balen. In korte tijd kan zo niet alleen materieel verloren gaan, maar ook een complete oogst.
Brand slaat snel over. Voor je het weet staat de complete combinatie in brand. Een machteloos gevoel, maar met preventief onderhoud is de kans op brand kleiner. Lars Verhage
Bewustzijn maakt het verschil
Toch is er ook goed nieuws: veel branden zijn te voorkomen. Bewust omgaan met risico’s, regelmatig onderhoud uitvoeren en machines schoonhouden verkleint de kans op brand aanzienlijk.
Zie de tips in het kader om bewust met je machines om te gaan. Het plaatsen van een stroomonderbreker is een tip die meerdere schadebedrijven noemen. Door alert te blijven en kleine signalen serieus te nemen, houd je het vuur ver weg van je trekker.
