Het juist oplassen van slijtdelen is een klus die van allerlei factoren afhankelijk is. Zelf oplassen is prima te doen, mits je weet wat je doet. Foto: Jacco van Erkelens
Slijtdelen vervangen is een dure en tijdrovende klus. Het is vaak sneller nodig dan je denkt, en soms komt het midden in het seizoen. Het oplassen van een slijtvaste laag kan de levensduur van een machine fors verlengen. Dit kun je laten doen, maar een handige Harrie kan het ook zelf. Lees deze 10 tips.
Oplassen met een slijtvaste laag kan de levensduur van machines en onderdelen aanzienlijk verlengen. Bij grondverzetbedrijven en in de industrie komt dit wat vaker voor, en ook in de landbouw groeit het. Hardfacing is hiervoor de professionele term.
Bedrijven als Geurts van Kessel Hardfacing in Heesch (N.-Br.) en Koen Roelands in Kloosterzande (Zld.) zijn gespecialiseerd in hardfacing. De praktijk leerde hen dat de levensduur van onderdelen aanzienlijk langer is dan bij slijtdelen die niet zijn behandeld.
Door ruimtes over te slaan tussen de strepen, zorg je dat daar materiaal als zand of grond tussenin komt te zitten. Daardoor hoef je niet het hele stuk vol te lassen en bescherm je toch het onderliggende metaal tegen slijtage. Foto: Robin Looman
Weet wat je doet: 10 tips
Het juist oplassen van slijtdelen is een klus die van allerlei factoren afhankelijk is. Zelf doen is ook prima te doen, mits je een beetje weet wat je doet. We verzamelden 10 tips om dit zelf te doen. Vooral onderdelen die grond moeten opbreken, kun je goed oplassen. Onderdelen die scherp moeten zijn, kun je beter laten hardfacen voor een langere levensduur.
Zorg voor een aangename omgevingstemperatuur Eigenlijk is dit hetzelfde als bij verf spuiten. Het is beter om niet onder de 10 graden buitentemperatuur te lassen, tenzij je een verwarmde/geïsoleerde werkplaats hebt. De truc is namelijk om na het lassen het hete werkstuk niet te snel te laten afkoelen. Bij een warmere omgeving gaat het koelen trager, waardoor krimpspanningen minder zijn.
Gebruik nooit water Laat werkstukken niet te snel afkoelen, of zoals sommige mensen zeggen: ‘Even laten schrikken’. Het gevaar bestaat dat dan te veel krimpspanning ontstaat, waardoor lasnaden kunnen breken. Laat gelaste delen het liefst niet meer dan 15 graden per uur afkoelen.
Maak goed schoon Zorg dat de te lassen onderdelen goed verf- en roestvrij zijn. Maak ze blank met een slijptol (afbraamschijfje of lamellenschijf). Dit voorkomt vermenging met troep tijdens het lassen en is beter voor je gezondheid.
Warm het metaal op Metaal kun je beter even opwarmen voor je gaat lassen. Voorzetmessen van een bak kunnen het best even worden opgewarmd tot 100 graden. Ook dit is om krimpspanningen zo veel mogelijk te voorkomen. Nog beter is het om het werkstuk vervolgens rustig te laten afkoelen, opnieuw naar 100 graden te brengen en weer rustig te laten afkoelen.
Kies de juiste lasdraad of elektrode Voor oplassen heb je geen speciaal lasapparaat nodig. Dat kan gewoon met het apparaat dat je al hebt. Wel is een andere draad of elektrode nodig. Goed om te weten is dat slijtdelen volgens specialisten vaak een hardheid hebben van 40 tot 45 HRC. De laslaag die je erop legt, moet dus harder zijn en een hoger getal hebben. Boven de 60 HRC is voor Nederlandse begrippen niet echt nodig. Dan heb je de kans dat het té hard is en makkelijker breekt. Het beste is om je bij de leverancier van je lasdraad of elektroden voor te laten informeren over overgangsdraad/-elektroden of oplasdraad/-elektroden, zoals bij een partij als Cardietech in Zelhem (Gld.).
Kijk waar de slijtage is Bij slijtdelen is het verstandig om het slijtpatroon te bekijken. Heb je wel eens een set kopegtanden of schoffelmessen gewisseld, dan heb je vast wel eens een nieuw exemplaar erbij gehouden. Het is dan ook geen hogere wiskunde om te zien waar de slijtage plaatsvindt. Daar waar het slijt, breng je de laslaag aan. Bescherm ook boutkoppen door te bepalen hoe grond over het onderdeel schuift, en vóór de bout een laslaag neer te leggen. Zo blijven ook de boutkoppen langer beschermd.
Kies de juiste instellingen voor je lasapparaat Een beetje kennis van lassen is wel gewenst, want de juiste instelling van je lasapparaat is cruciaal voor het aanbrengen van een goed geharde laag. Meestal las je op een lagere spanning dan normaal, omdat je materiaal wilt áánbrengen en niet ínbrengen. Zorg ervoor dat je lasapparaat niet te hoog staat. Je wilt voorkomen dat het basismateriaal te veel mengt met je oplasmateriaal en dat er een onderlinge reactie plaatsvindt. Vraag even na welke spanning je nodig hebt, of bekijk de verpakking.
Kies de juiste lastechniek Bij het oplassen van onderdelen die bedoeld zijn om grond op te breken, zoals de buik van een kraanbak of bij het beschermen van een groter oppervlak als een glijslof onder een spitmachine, is het niet nodig om het gehele oppervlak op te vullen. Het beste is om strepen te trekken en eventueel kruizen ertussen te maken. Door ruimtes open te houden bespaar je op het dure lasmateriaal én zorg je ervoor dat grond in de gaten komt. Grond op grond slijt namelijk niet, en zo heb je toch het complete deel beschermd.
Voorkom te veel hitte in je materiaal Las steeds stukjes van 10 tot 15 centimeter en laat deze dan een minuutje met rust. Sla een stuk over of ga op een ander slijtdeel verder. Zorg dat er niet te veel warmte in je basismateriaal gaat, omdat daardoor de slijtvastheid afneemt. Door steeds stukjes te doen beperk je dit.
Let op je gezondheid Misschien wel de belangrijkste tip: zorg voor genoeg ventilatie! Vaak zitten er schadelijke stoffen, zoals chroom, in je lasmateriaal. Ga dus zo min mogelijk boven je werkstuk staan en voorkom lasrook achter je lashelm. Beter is om lasrook af te zuigen of in een geventileerde ruimte te staan. Pas ook op voor rondvliegende slakken die spontaan losspringen van de las. Door het harde materiaal kan dit gebeuren. Dus zet een veiligheidsbril op of gebruik een automatische laskap.
