AI, kort voor artificiële intelligentie, is tegenwoordig niet meer weg te denken uit de landbouw. Van gewasherkenning tot het automatisch afstellen van rooimachines, en van selecteren van aardappelen en tulpen tot het lezen van gewassen. Ook in de werkplaats wordt AI steeds vaker om raad gevraagd. Een ‘slimme’ chatbot lijkt een makkelijke zoekmachine, maar is deze wel betrouwbaar?
Het antwoord op de vraag of een AI-chatbot betrouwbare antwoorden geeft, is complex. Het komt neer op: niet echt. Dat heeft te maken met de manier waarop chatbots werken. Large Language models (LLM) als Chat-GPT en Google Gemini, zijn getraind met enorme hoeveelheden tekst. Hierin kan de chatbot patronen herkennen. Aan de hand van deze patronen voorspelt een LLM het volgende woord in de zin. Een chatbot ‘begrijpt’ de tekst dus niet.
Sinds chatbots toegang hebben gekregen tot het internet om direct het web af te zoeken naar antwoorden, iets wat sinds 2025 kan, zijn de modellen accurater geworden. Dit komt voornamelijk omdat de voorspelde antwoorden die uit de trainingsdata komen, kunnen worden geverifierd of aangevuld met informatie die op het internet staat. Er zijn ook AI-modellen voor de landbouwtechniek, zoals die van CNH industrial (CNH). Die zijn veel betrouwbaarder, maar niet publiekelijk toegankelijk.
Christiaan van Lonkhuyzen, trainer bij Aeres Tech, geeft een praktisch voorbeeld van de voorspellende gave van Chat-GPT. “Wij kregen de vraag of wij een instructievideo konden opnemen voor het schoonmaken van een luchtfilter”, vertelt Van Lonkhuyzen. “Het script was geschreven door Chat-GPT en niet gecontroleerd door iemand met vakinhoudelijke kennis”, legt Van Lonkhuyzen verder uit. In het script stond dat het filter schoongemaakt moest worden in lauwwarm water. Dit is logisch voor een filter van een crossmotor of tuingereedschap, dat van schuim is gemaakt, maar niet voor het papieren filter in de trekker. Een logisch antwoord indien je ervan uitgaat dat de kans dat de vragensteller een filter van een stuk tuingereedschap schoonmaakt, groter is dan de kans dat hij met een trekker bezig is. Zodra er in de vraag specifiek bijstaat dat het om een landbouwvoertuig gaat, geeft Chat-GPT wél de juiste instructie.
Jaap Rosier, docent monteur mobiele werktuigen bij Aeres MBO, bevestigt deze bevinding. “Hoe meer informatie je een chatbot geeft, des te betrouwbaarder je antwoord wordt.” Beiden zijn het ermee eens dat AI-modellen mogelijk goede ondersteuning kunnen bieden, mits de modellen toegang hebben tot de juiste informatie.
Het betrouwbaarder maken van de chatbots kan op meerdere manieren. De beste manier om een chatbot betrouwbaar te maken is door zelf de informatie aan te leveren waarin de AI-chatbot mag zoeken. Denk bijvoorbeeld aan het uploaden van een werkplaatshandleiding of instructieboek. Door een chatbot toegang te geven tot deze bestanden verandert het van een model dat voorspelt en op internet opzoekt, naar een zoekmachine die het instructieboekje als informatiebron gebruikt.
De theorie klinkt leuk, maar werkt dat ook? Om dit te testen deelden we met zowel Chat-GPT als Google Gemini het instructieboek van de Deutz D6-serie trekkers. Ik vroeg aan zowel Chat-GPT als Google Gemini hoe ik de motorolie en drijfwerkolie moest vervangen, welke olie erin hoort en hoeveel ik moet gebruiken bij een Deutz D6206. In datzelfde boekje staat dat de trekker 8,5 liter SAE 20W/40 motorolie nodig heeft, en 18 of 20 liter (afhankelijk van twee- of vierwielaandrijving) SAE 90-drijfwerkolie.
Voor beide modellen was dezelfde openingsvraag: “Ik wil de motorolie van de Deutz D6206 vervangen, hoe moet dat? Gebruik alleen het bijgeleverde pdf-bestand om je informatie vandaan te halen.” Daarna is, afhankelijk van het antwoord, doorgevraagd om te proberen de juiste informatie te achterhalen.
De grote tegenvaller in dit verhaal is toch wel Chat-GPT. Om te beginnen kan Chat-GPT het document niet goed lezen. Toegegeven, het is een scan van het oude papieren document, en dus niet het meest leesbare. Maar aangezien Google Gemini geen probleem heeft met deze documenten, is het toch jammer.
In een preview only pdf-document van de John Deere 7010-serie kan GPT wél zoeken en de juiste informatie vinden. Daarnaast kan Chat-GPT alleen bestanden lezen in de versie GPT-5. Dit is de betaalde versie waar je maar beperkt toegang toe hebt met een gratis account. Na een paar vragen blokkeert GPT-5. Normaal zou Chat-GPT dan overschakelen naar de minder slimme GPT-5 mini, maar omdat die documenten niet ondersteunt, blokkeert de hele chat voor de komende zes uur en was het niet mogelijk om vragen te stellen.
Google Gemini gaf in verhouding een verbazingwekkend goed antwoord. Niet alleen kwam Gemini direct met het goede antwoord op mijn vraag, er zat ook een korte beschrijving bij van hoe je de olie moet vervangen en hoeveel olie nodig is voor de D6206. Het is belangrijk om te weten dat, afhankelijk van het type, een andere hoeveelheid motorolie nodig is. Dus niet alleen kon Gemini de juiste informatie vinden, maar ook nog eens meteen voor het juiste type. Na wat doorvragen kwam ook snel het juiste type en de juiste hoeveelheid olie tevoorschijn voor zowel de motorolie als de drijfwerkolie.
De eerlijke conclusie is dat de chatbots in de basis onbetrouwbaar zijn, en dat het blindelings erop vertrouwen onverstandig is. Maar met de juiste input kunnen zelfs de publiekelijk toegankelijke modellen bruikbare antwoorden genereren. Ook viel het op dat Google Gemini beter lijkt te werken dan Chat-GPT, althans de gratis versie.
Het blijft belangrijk om altijd je gezond verstand erbij te houden, en niet alles blindelings over te nemen. Zelfs als de chatbot op internet zoekt, betekent dat nog niet dat de informatie klopt. Het internet staat tenslotte ook vol met onwaarheden.
Gerelateerde tags: Onderhoud, Precisielandbouw, werkplaats
