De tijd dat het aantal aanbieders van RTK-correctiesignalen beperkt was, is voorbij. Het aanbod is groter, diverser en vooral betaalbaarder, of zelfs gratis. Voor elke aanbieder en technologie is wat te zeggen. Ook al heb je RTK, dat wil niet zeggen dat je elk voorjaar feilloos kunt starten. Met deze tips kom je beter beslagen ten ijs.
Zodra je ‘RTK-gps’ of ‘RTK-gps Nederland’ invoert in een online zoekmachine, kom je talrijke aanbieders van RTK-correctiesignalen tegen. RTK staat voor Real Time Kinematic. Vaak omschreven als RTK-gps of RTK-GNSS omdat de technologie gekoppeld is aan satellietpositionering op aarde. Dat kan ook zonder RTK. Je maakt dan doorgaans gebruik van vier satellietnavigatiesystemen: gps, Glonass, Galileo en Beidou. Tezamen het Global Navigation Satellite System ofwel GNSS genoemd.
De nauwkeurigheid, of eigenlijk de maximale afwijking van plaatsbepaling via ongecorrigeerde GNSS-signalen, is minder dan een meter. Met Egnos (European Geostationary Navigation Overlay Service), ook vaak DGPS (Differentieel Global Positioning System) genoemd, is dat tegenwoordig gemiddeld 15 centimeter.
Lees verder onder foto’s en kaders; onderaan dit artikel vind je tips en weetjes rond RTK-correctie
Vóór andere satellietnavigatiesystemen dan gps operationeel werden en tot de Amerikaanse overheid de opzettelijke verstoring van gps-signalen ophief, was de nauwkeurigheid een stuk geringer. Denk aan meerdere meters. Om dat te verbeteren is RTK ontwikkeld, aanvankelijk vooral voor landmeetkunde. RTK maakt in de meeste gevallen gebruik van een of meerdere ingemeten en gekalibreerde basisstations op het aardoppervlak. De positie (de lengte-, breedte- én hoogtegraad) daarvan is bijvoorbeeld op basis van het Wereldwijde Geodetische Systeem 1984 (WGS 84) tot op de millimeter bekend.
Een basisstation ontvangt realtime GNSS-signalen, afstanden en fasemetingen naar satellieten. Dankzij de ingemeten positie weet het ook wat die zouden móéten zijn. De verschillen hiertussen geven aan met welke afwijkingen elke (mobiele) GNSS-ontvanger in de omgeving te maken heeft. Door deze verschillen, de RTK-correcties, te delen met die GNSS-ontvangers, deel je eveneens de nauwkeurigheid van het basisstation. We hebben het dan over 0 tot 2,5 centimeter in het horizontale vlak.
Een ander groot voordeel van RTK-gps is de herhaalbaarheid van die nauwkeurigheid: positie A van vandaag is ook positie A van morgen, volgende maand en volgend jaar. Dat is nodig voor vervolgbewerkingen, zoals aardappels poten en nadien aanaarden, en voor hergebruik van perceelsgrenzen en AB-lijnen.
Voor ontvangst van een RTK-correctiesignaal is datacommunicatie nodig. Aanvankelijk vooral radiocommunicatie via radiofrequenties in combinatie met een radiomodem. Ben je al wat ouder, dan zegt het RDS-signaal (Radio Data System) je ongetwijfeld iets; informatie (data) meegestuurd met radiofrequenties. Radio RTK-correctie werkt hetzelfde. Dankzij de goede dekking van mobiel internet verdwijnt die vorm van RTK-correctie naar de achtergrond. RTK-correctie via 2G, 3G en 4G/5G neemt het over. Je maakt dan via een modem gebruik van mobiel internet. Hiervoor zijn een simkaart en een data-abonnement nodig.
Daar is de laatste jaren veel over te doen (geweest) omdat netwerkproviders af willen van de verouderde 2G- en 3G-netwerken. 3G is al uitgefaseerd. Omdat veel oudere apparatuur nog gebruikmaakt van 2G, besloten KPN en Vodafone om het 2G-netwerk tot respectievelijk eind 2025 en eind 2027 in de lucht te houden. Werk je nog met apparatuur die afhankelijk is van RTK-correctie via 2G, dan kunnen fabrikanten, (mechanisatie)bedrijven en verschillende techneuten ombouwsets leveren voor minimaal 4G.
Kijk je terug naar de start van RTK-correctiediensten in Nederland – buiten regionale initiatieven en projecten om – dan sprong dat aanvankelijk over vanuit de landmeetkunde. 06-GPS met MoveRTK en Vantage Agrometius met AgroSPIN beten zo’n twintig jaar geleden het spits af met de overstap van lokale basisstations naar netwerk-RTK. Beide netwerken zijn nog altijd actief en rekenen zichzelf tot de premium aanbieders. MoveRTK geeft bijvoorbeeld aan dat al hun apparatuur twee- of drievoudig is uitgevoerd en dat hun basisstations gecertificeerd zijn in het Europese ETRS89-coördinatensysteem.
Een aantal leveranciers van ombouwsets en voordelige gps-stuurautomaten signaleerde bij hun klanten onvrede over de abonnementskosten voor RTK-correctie. Vanuit die achtergrond zetten RTK-GPS.nl (Jaap Nijboer) en TerraGrid (Martin Heerema en Robert Jansen) de afgelopen jaren een eigen netwerk met basisstations op. RTKned van twee oprichters van SBG Innovatie, Erik Jan Schenk en Guy Guns, is ook een relatieve nieuwkomer op de markt en kent een andere oorsprong. Zij borduurden voort op hun ervaringen, het (radio) RTK-netwerk van Stichting Wieringermeer Precies en het RTK-netwerk van SBG.
Als je van zelfbouw en open source gps-stuurautomaten zoals Cerea of AgOpenGps weet, heb je vast ook gehoord over open source RTK-correctiesignalen. Sinds kort biedt het Nederlandse RTKsub een betaald RTK-correctiesignaal aan, afkomstig van het in 2021 opgerichte Geodnet. Met, zoals RTKsub zegt, ‘decentrale basisstations’. Iedereen met een basisstation kan zich aanmelden bij het Geodnet-netwerk. Dat is naar eigen zeggen met 20.000 basisstations in ruim 150 landen het grootste RTK-netwerk ter wereld. Ook in Nederland is het dekkend, met momenteel meer dan 1.000 basisstations. Voor het bijdragen aan het netwerk ontvangt de basisstation-eigenaar dagelijks een vergoeding. Wil je zelf gebruikmaken van je eigen basisstation? Dan heb je niettemin een abonnement bij RTKsub nodig.
Volledig gratis gebruikmaken van RTK-correctiesignalen kan ook. De Franse nonprofit-organisatie Centipede-RTK beheert daartoe een open source netwerk met basisstations van individuen, bedrijven en instanties. Op de website map.centipede-rtk.org vind je de actuele dekkingskaart. Lang (nog) niet dekkend voor Nederland, maar onder aanvoering van met name techneuten Raymond Laurman (Raycorp) en Déjan Pöstgens (GroeiSamen/De Innovatie Coöperatie) breidt het netwerk zich vanuit respectievelijk Zuidwest- en Oost-Nederland uit. RTK2Go (rtk2go.com) is eenzelfde initiatief voor gratis RTK-correctie, maar volgens Laurman stappen gebruikers hiervan vanwege gebrek aan ondersteuning over op Centipede-RTK.
In de akkerbouw, bollenteelt, fruitteelt, vollegrondsgroententeelt en voor verschillende loonwerkactiviteiten is RTK-correctie nu vanzelfsprekend. Het valt aanbieders op dat RTK ook onder veehouders populairder wordt doordat zij een gebruikte trekker aanschaffen met de benodigde hardware aan boord. Als die is vrijgeschakeld is voor RTK-gebruik, zijn er geen instapkosten.
Daarmee komen we bij een cruciaal onderdeel van RTK-correctie: ondersteuning en service. Geen RTK-signaal betekent niet automatisch recht rijden, geen/minder kopakkerautomatisering, minder nauwkeurig taakkaarten afhandelen, et cetera. En werk je onbemand, autonoom of met een drone, dan betekent wegvallen van het RTK-signaal in veel gevallen stilstand. Soms is de oorzaak simpelweg een losse kabel of een kabelbreuk, soms is meer aan de hand. Dan wil je toch iemand kunnen bellen voor rechtstreekse ondersteuning in het Nederlands. Of dat nu het mechanisatiebedrijf of de aanbieder van het RTK-correctiesignaal is. Goedkoop kan dan ineens duurkoop worden. Tenzij je het geen probleem vindt om in een anderstalige gebruikersgroep op internet of de app Telegram om hulp te vragen. Wat dat betreft is de kracht van een grote gemeenschap van enthousiastelingen ook niet te onderschatten.
Auteur: René Koerhuis
Lees ook: Quantum-navigatie gps-loze oplossing voor autonoom boeren?
Gerelateerde tags: Autonoom, Precisielandbouw
