Tijdens een demo tarwe zaaien op een perceel in de Amerikaanse staat Kansas maakte een boer een opmerking die mij bijbleef. Hij zei dat hij Sabanto al geruime tijd van een afstand volgde en vele nachten wakker had gelegen, piekerend over een eenvoudig maar wrang feit. Zijn trekker met hoog vermogen voert slechts twee veldbewerkingen uit, de rest van het jaar staat hij stof te verzamelen.
Die eenvoudige observatie onderstreept een bredere waarheid over de benutting van landbouwmachines. Decennialang werd de landbouweconomie beloond voor schaalvergroting. Grotere machines stonden gelijk aan vooruitgang: hogere productiviteit, minder arbeidsuren en minder risico door wisselende weersomstandigheden.
Automatisering en slim verbinden van machines maakt werken makkelijker en sneller, waardoor de rekensom rond machinebezit verandert. Stilstaand vermogen is slapend kapitaal geworden.
Een trekker met hoog vermogen is een gespecialiseerd bedrijfsmiddel. Hij blinkt uit in een beperkt aantal zware veldwerkzaamheden, maar mist veelzijdigheid over de volledige productieketen. Het gebruik beperkt zich vaak tot korte piekperiodes, bijvoorbeeld 250 tot 400 draaiuren per jaar. Een kleinere, veelzijdigere trekker kan daarentegen 800 tot 1.000 uur maken met uiteenlopende werkzaamheden als maaien, zaaien, schoffelen, spuiten of planten. In veel gemengde bedrijven zijn kleinere voertuigen vrijwel jaarrond inzetbaar.
In de praktijk melden sommige ondernemers bovendien een versnelde afschrijving op de grootste trekkers, bijvoorbeeld boven de 600 pk, simpelweg omdat de tweedehandsmarkt voor zulke machines dun is. Dat verkoopprobleem vergroot het vraagstuk: niet alleen is de benutting laag, ook het terugverdienen van het geïnvesteerde kapitaal is onzeker. Het gaat dus niet alleen om benutting, het gaat om kapitaalterugwinning.
Nu marges onder druk staan en de rente hoog blijft, neemt de zogenoemde opportunity cost van onderbenutte of illiquide activa toe. Stilstaande machines leggen werkkapitaal vast dat ook ingezet zou kunnen worden voor technologische vernieuwing, perceelverbetering of meer operationele flexibiliteit. In een tijd waarin liquiditeit strategisch is, oogt de economie van ‘almaar groter’ steeds minder houdbaar.
In de toekomst wordt productieve landbouwgrond beheerd door kleinere, flexibel inzetbare machines die zelden stilstaan
Autonomie zal deze transitie versnellen. Kleinere trekkers met autonome functionaliteit kunnen continu draaien en meerdere functies uitvoeren met minimaal menselijk toezicht. Eén trekkeroperator stuurt meerdere machines aan die dag en nacht werken, waardoor het productiviteitsprofiel van een machine fundamenteel verandert. In plaats van één grote, onderbenutte trekker kunnen ondernemers een vloot kleinere autonome machines inzetten, die meer uren maken, meer taken uitvoeren en het geïnvesteerde kapitaal effectiever afschrijven.
Deze verschuiving kent parallellen met andere sectoren. In de maakindustrie heeft automatisering machines niet groter gemaakt, maar slimmer, modulairder en beter benut. De landbouw volgt een vergelijkbaar pad. De volgende efficiëntieslag zit niet in omvang of snelheid, maar in het maximaliseren van het rendement op elke geïnvesteerde euro in ijzer.
Voor veel bedrijven wijzen de economische cijfers inmiddels al richting kleinere, multifunctionele systemen, zeker wanneer autonomie wordt toegevoegd. Het gepieker van de boer in Kansas ging niet over technologie of kengetallen, het ging over praktisch nut. Dat leidde tot zijn paradox: ‘Hoe krachtiger de trekker, hoe minder hij wordt gebruikt’.
Die uitspraak vangt een stille maar ingrijpende verandering in de landbouw. Naarmate machines intelligenter worden en minder afhankelijk van menselijke bestuurders, bepaalt benutting en niet het aantal pk’s de economische maatstaf van het moderne landbouwbedrijf. In de toekomst wordt productieve landbouwgrond beheerd door kleinere, flexibel inzetbare machines die zelden stilstaan.
Auteur: Craig Rupp
Meer over de auteur: Craig Rupp, CEO van het Amerikaanse loonbedrijf Sabanto, is een pionier op het gebied van autonome landbouw. Als een van de eersten laat hij vloten van autonome trekkers op afstand bedienen. Dat biedt Rupp unieke inzichten in waarom een standaard autonome trekker vaak effectiever is dan een gespecialiseerde veldrobot. In een serie blogs verkent hij autonomie in de praktijk en wat dit voor boeren betekent.
Gerelateerde tags: Autonoom, Craig Rupp, Precisielandbouw, Robots
